Author: Институт перевода Библии
Date: 2023-10-13T21:28:07.663714+00:00

Саҥа Кэс Тыл: Галатия христианнарыгар

Саҥа Кэс Тыл: Галатия христианнарыгар

1. Саҥа Кэс Тыл

1. Тыллары быһаарыы (Саҥа Кэс Тыл)

2. Карталар (Саҥа Кэс Тыл)

3. Библияҕа ахтыллар сирдэр-дойдулар фотографиялара

4. ЭРГЭ КЭС ТЫЛТАН ЦИТАТАЛАР ЫЙЫННЬЫКТАРА

Creative Commons: BY-NC-ND 4.0

© Институт перевода Библии; Информацию о лицензии этого издания можно найти здесь: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/deed.ru

Институт перевода Библии

Институт перевода Библии, 101000 Москва, Главпочтамт, а/я 360
ibt_inform@ibt.org.ru

Правила использования текстов библейских переводов ИПБ: https://ibt.org.ru/ru/rules

Саҥа Кэс Тыл

Саҥа Кэс Тыл

1. Аан тыл

2. Библия кинигэлэрин кылгатыллыбыт ааттара

1. Галатия христианнарыгар

Библия тылбааһын Института

Москва, 2017

ISBN 978-5-93943-255-9 © Институт перевода Библии, 2008, 2017

Аан тыл

Аан тыл[1]

Бу Таҥара үөрэҕин Саҥа Кэс Тылын сахалыы кинигэтин тутан олорор үтүө дьоммун ис сүрэхпиттэн эҕэрдэлиибин!

Сахалар былыргы төрүттэрэ Тэнгри диэн биир Таҥара баарын билэллэр эбит. Онон нуучча дьоно 1632 сыллаахха кэлэн «Лена остуруогун», ол иһигэр чочуобунаны туппуттарыгар, кинилэр бэрт сотору сулууспаҕа сылдьар, сүрэхтэнэр, бэргэһэлэнэр буолбуттар. Холобур, Семен Дежнев 1640 сыллаахха Бороҕон сахатын кыыһын Абакайааданы бэргэһэлээбит. XVII үйэҕэ, 1663 сыллаахха Якутскай куоракка Спасскай манастыыр, 1708 сыллаахха Троицкай Собор тутуллубуттар, улуустар, нэһилиэктэр аайы чочуобуналар, Таҥара Дьиэлэрэ оҥоһуллубуттар. Холобур, 1700 сыллаахха Индигир өрүс үрдүгэр Зашиверскайга эриэккэстэй бэйэлээх Спасскай храм тутуллубут. Бу кэнниттэн 1812–1819 сылларга аҕабыыттар саха алпаабытын оҥорон, Таҥара үөрэҕин сахалыы тылбаастаан кинигэнэн таһаарыыны саҕалаабыттар. Революция буолуор диэри Таҥара үөрэҕин уонна сулууспатын 50-ча кинигэтэ бэчээттэммит, ол иһигэр Сибэтиэй Евангелие 3 төгүл тахсыбыт. Улуу миссионердар Святитель Иннокентий Вениаминов, епископ Дионисий (Хитров) уонна протоиерей Димитриан Попов суруга-бичигэ суох саха тылын сайдыытыгар бастакы тулхадыйбат акылааты уурсубуттар, хараҥаҕа олорбут норуоту Таҥара абыраллаах сырдыгар кытыарбыттар. Кинилэр сүҥкэн өҥөлөрүн биһиги саха дьоно улаханнык кэриэстиибит.

Онтон араас кэрдиис кэмнэр ааспыттарын кэннэ, бу 2004 сылга, биһиги үөрүүбүтүгэр, Саҥа Кэс Тыл сахалыы аан бастаан толору тылбаастанан күн сырдыгын эмиэ көрөн кэллэ. Биллэр күчүмэҕэйдэрдээх билиҥҥи кэмҥэ саха норуотугар бу сыаната биллибэт күндү духуобунай бэлэх буолар. Маннык күндү бэлэҕи тэрийэн оҥордо Москватааҕы Библия тылбааһын Института (директор – доктор Марианна Беерле-Моор). Бу институт бары үлэһиттэригэр биһиги махталбыт улахан.

Киһи аймах олоҕор эркээйи буолбут Саҥа Кэс Тыл муудараһын, үрдүк поэзиятын атын тылынан биэрэр уустугун, улахан эппиэттээҕин ким барыта өйдүүрэ буолуо. Ол да буоллар бу судургута суох сорук саха тыллаахха кэбэҕэстик өйдөнөр, дууһатыгар тиийэр гына ис киирбэхтик, тупсаҕайдык уонна талааннаахтык толорулунна диэн мин тус бэйэм киэн тутта, үөрэ саныыбын. Саха литературнай тылын сайдыытыгар бу Саҥа Кэс Тыл тылбааһа биир бэлиэ, боччумнаах хардыы буолан, саха тыла «муора курдук бастар бараммат баайын» илэ-бодо көрдөрүүһү.

Икки тыһыынча сыл анараа өттүгэр былыргы грек тылынан суруллубут Сибэтиэй Евангелие сахалыы тахсыыта сүдү суолталаах. Саха дьоно Айыы Тойон Таҥараларын үөрэҕин ис сүрэхтэриттэн ылыннахтарына эрэ, Таҥараны билэн, бары куһаҕан дьаллыктан босхолонон, аньыыттан ырааһыран, Кини ыҥырар эйэлээх, тапталлаах, сырдык кэскиллээх олоҕор тиийиэхтэрэ.

Улуу миссионердар сүүстэн тахса сыллааҕыта тоҥ хаарга үктээбит ыллыктарын салгыы солоон иһэр архиепископ Гермаҥҥа, бу тылбаас үлэтин көҕүлээбитин, бары өттүнэн көмөлөспүтүн иһин, биһиги аман өс алгыспытын холбуубут.

Бу кинигэ тахсыытыгар үлэлээтилэр: консультант, доктор Дэвид Джон Кларк (Англия, Холбоһуктаах Библейскэй Уопсастыбалар), богословскай редактор, тылбаасчыт Саргылана Леонтьева, филологическай редактор, доктор Николай Ефремов, тылбаасчыттар Мария Алексеева, Аита Шапошникова, Светлана Егорова-Джонстон, Валерий Бурцев. Кинилэргэ бука барыларыгар барҕа махтал буоллун. Кинигэ художнига Иван Поповка, Олох аал луук маһын уруһуйдаабыт Кая Леонтьеваҕа уонна тылбаас уустук үлэтигэр ис сүрэхтэриттэн көмөлөспүт бары үтүө дьоммутугар истиҥ махталбытын тиэрдэбит.

Саҥа Кэс Тыл литературнай редактора

Дмитрий Сивцев-Суорун Омоллоон

* * *

Саҥа Кэс Тыл уонна Эргэ Кэс Тыл кинигэлэрэ холбуу Сибэтиэй Суруйуулар эбэтэр Библия диэн ааттаналлар.

Саҥа Кэс Тыл грек тылынан суруллубут 27 кинигэттэн, оттон Эргэ Кэс Тыл еврей тылынан суруллубут 39 кинигэттэн тураллар. Сорох сиэркэптэр Эргэ Кэс Тылга грек тылынан суруллубут өссө хас да кинигэни эбии киллэрэллэр.

Былыргы еврей тылынан суруллубут Эргэ Кэс Тылга Айыы Тойон Таҥара сири-халлааны, киһини айбытын, киһи аньыыны оҥорон Кинини кытта эйэтин сүтэрбитин уонна Таҥара киһини бырастыы гына кэлэригэр киһи аймаҕы хайдах өр кэм устата бэлэмнээбитин туһунан кэпсэнэр.

Оттон Саҥа Кэс Тыл биһиги эрабыт бастакы үйэтин иккис аҥаарыгар былыргы грек тылынан суруллубута. Бу хомуурунньукка түөрт Евангелие, Сибэтиэй Апостоллар Дьайыылара, Апостоллар илдьит суруктара уонна Сибэтиэй Иоаҥҥа Арыллыы киирэллэр. Евангелиелары барыта түөрт ааптар суруйбут: Матфей, Марк, Лука уонна Иоанн. Бу Иисус Христос сирдээҕи олоҕун араас түгэннэрин сырдатар түөрт кинигэ бэйэ-бэйэлэригэр майгыннаспат истииллээхтэр. Сибэтиэй Апостоллар Дьайыыларыгар Айыы Тойон Халлааҥҥа барыыта, Сибэтиэй Тыын үөһэттэн түһүүтэ итиэннэ Рим империятын бары муннуктарыгар маҥнайгы христианнар түмсүүлэрин – сиэркэптэрин үөскээһинэ кэпсэнэр.

Саҥа Кэс Тылга барыта сүүрбэ биир илдьит сурук киирэр. Бу христианнарга туһуламмыт суруктары сибэтиэй Апостоллар Павел, Иоанн, Петр, Иаков уонна Иуда суруйбуттар. Еврейдэргэ суруллубут илдьит сурук ааптара чопчу биллибэт эрээри, былыргы христианскай үгэскэ олоҕуран, Павел Апостол буолуон сөп диэн сабаҕалыыллар. Апостоллар итэҕэл бары өрүттэрин ырытан, Иисус Христос үөрэҕин толору быһааран, христианнарга араас тыын суолталаах ыйыылары биэрэллэр.

Саҥа Кэс Тыл бүтэһик кинигэтэ – Сибэтиэй Иоаҥҥа Арыллыы (грек. Апокалипсис) – инникини өтө көрөр, төлкөлүүр, киһиэхэ эрэли биэрэр кинигэ. Сибэтиэй Иоанн уус-уран тылынан кэнэҕэски киһи аймах уустук олоҕун арыйан көрдөрөр уонна эйэ-ил, кырдьык, дьол олохсуйар саҥа сирэ-халлаана айылларын кэпсиир. Бу урут сахалыы тылбаастамматах кинигэ.

Биһиги тылбааспыт синодальнай тылбааска төрүт буолбут былыргы грек омук тылынан суруллубут тиэкискэ олоҕурар. Бу тиэкис бары аныгы тылбаастар төрүттэрин – Барбара Аланд, Курт Аланд, Иоганнес Каравидопулос, Карло М. Мартини уонна Брюс М. Метцгер редакцияларынан төрдүһүн тахсыбыт былыргы греческэй тиэкистэри – кытта сөп түбэһиспэт түгэннэрдээх. Олору үксүлэрин кинигэ сирэйин алын өттүгэр бэлиэтээтибит.

Бу былыргы грек тылынан суруллубут Саҥа Кэс Тыл сахалыы тылбааһын биһиги инникитин өссө чочуйар, тупсарар, көннөрөр соруктаахпыт. Онон ытыктабыллаах ааҕааччыларбыт бэйэлэрин санааларын биһигини кытта үллэстэллэрэ буоллар, сөптөөҕүн көрөн, кэлин кинигэ саҥалыы тахсыытыгар махталы кытта туһаныа этибит. Биһиги аадырыспыт:

Институт перевода Библии

101000 Россия, Главпочтамт Москва, а/я 360.

Библия тылбааһын Института тылбаасчыттарга, редактордарга уонна бу кинигэ тахсарыгар көмөлөспүт дьоҥҥо бука барыларыгар махтанар.

Библия тылбааһын Института

Библия кинигэлэрин кылгатыллыбыт ааттара

БИБЛИЯ КИНИГЭЛЭРИН КЫЛГАТЫЛЛЫБЫТ ААТТАРА

Ветхий Завет [2]

Быт – Бытие

Исх – Исход

Лев – Левит

Числ – Числа

Втор – Второзаконие

Нав – Книга Иисуса Навина

Суд – Книга Судей Израилевых

Руфь – Книга Руфь

1 Цар – Первая книга Царств

2 Цар – Вторая книга Царств

3 Цар – Третья книга Царств

4 Цар – Четвертая книга Царств

1 Пар – Первая книга Паралипоменон

2 Пар – Вторая книга Паралипоменон

Езд – Книга Ездры

Неем – Книга Неемии

Есф – Книга Есфирь

Иов – Книга Иова

Пс – Псалтирь

Притч – Притчи Соломона

Еккл – Книга Екклесиаста, или Проповедника

Песн – Песнь песней Соломона

Ис – Книга пророка Исайи

Иер – Книга пророка Иеремии

Плач – Плач Иеремии

Иез – Книга пророка Иезекииля

Дан – Книга пророка Даниила

Ос – Книга пророка Осии

Иоиль – Книга пророка Иоиля

Ам – Книга пророка Амоса

Авд – Книга пророка Авдия

Иона – Книга пророка Ионы

Мих – Книга пророка Михея

Наум – Книга пророка Наума

Авв – Книга пророка Аввакума

Соф – Книга пророка Софонии

Агг – Книга пророка Аггея

Зах – Книга пророка Захарии

Мал – Книга пророка Малахии

Саҥа Кэс Тыл

Мф – Матфейтан Сибэтиэй Евангелие

Мк – Марктан Сибэтиэй Евангелие

Лк – Лукаттан Сибэтиэй Евангелие

Ин – Иоантан Сибэтиэй Евангелие

Апос – Сибэтиэй Апостоллар Дьайыылара

Иак – Иаков Апостол илдьит суруга

1 Пет – Петр Апостол бастакы илдьит суруга

2 Пет – Петр Апостол иккис илдьит суруга

1 Ин – Иоанн Апостол бастакы илдьит суруга

2 Ин – Иоанн Апостол иккис илдьит суруга

3 Ин – Иоанн Апостол үһүс илдьит суруга

Иуд – Иуда Апостол илдьит суруга

Рим – Рим христианнарыгар илдьит сурук

1 Кор – Коринф христианнарыгар бастакы илдьит сурук

2 Кор – Коринф христианнарыгар иккис илдьит сурук

Гал – Галатия христианнарыгар илдьит сурук

Эф – Эфес христианнарыгар илдьит сурук

Флп – Филиппы христианнарыгар илдьит сурук

Кол – Колосс христианнарыгар илдьит сурук

1 Фес – Фессалоника христианнарыгар бастакы илдьит сурук

2 Фес – Фессалоника христианнарыгар иккис илдьит сурук

1 Тим – Тимофейга бастакы илдьит сурук

2 Тим – Тимофейга иккис илдьит сурук

Тит – Титкэ илдьит сурук

Флм – Филимоҥҥа илдьит сурук

Евр – Еврейдэргэ илдьит сурук

Арыл – Сибэтиэй Иоаҥҥа Арыллыы

[1] Бу аан тылы Д.К.Сивцев – Суорун Омоллоон Саҥа Кэс Тыл маҥнайгы тахсыытыгар (Библия тылбааһын Института, Москва, 2004) анаан суруйбута.

[2] Ветхий Завет – Эргэ Кэс Тыл кинигэлэрэ сахалыы толору тылбаастана иликтэрин быһыытынан ааттарын нууччалыы биэрдибит.

Галатия христианнарыгар

Галатия христианнарыгар

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

1

СИБЭТИЭЙ ПАВЕЛ АПОСТОЛ ГАЛАТИЯ ХРИСТИАННАРЫГАР ИЛДЬИТ СУРУГА

11-2Галатия[*] сиэркэптэригэр – дьон быһаарыытынан да, киһи көҥүлүнэн да буолбакка, Иисус Христос уонна Кинини өлбүттэртэн тилиннэрбит Аҕа Таҥара көҥүллэринэн Апостол буолбут Павелтан уонна манна миигин кытта баар бырааттаргытыттан барыларыттан++.

3-4Аҕа Таҥараттан уонна биһигини бу хара дьайдаах үйэттэн өрүһүйэн, аньыыбытыттан босхолоору, Бэйэтин толук биэрэн Аҕа Таҥарабыт көҥүлүн толорбут Иисус Христос Айыы Тойоммутуттан[*] эһиэхэ бары илгэлээх үтүөнү кытта эйэ-ил тосхойо туруохтун!+
5Киниэхэ үйэттэн үйэҕэ албан аат! Аминь.

Атын Евангелие суох

6Эһигини Христос илгэлээх үтүөтүнэн ыҥырбыт Таҥараттан[*] итинник чэпчэкитик атын илдьит тылга көһө охсубуккутун сөҕөбүн эрэ+. 7Атын Евангелие диэн суох эбээт, арай Христос Евангелиетын токурутуохтарын баҕаран эһигини аймааччылар бааллар+. 8Ол эрээри ким да буоллун, – биһиги бэйэбитинэн эһиэхэ кэлэн дуу, Халлаантан Аанньал көстөн дуу, урут үөрэппиппититтэн атыны үөрэтэн киирэн бардаҕына, киниэхэ анафема буоллун!+
9Урут эппиппитин билигин эмиэ хатылаан этэбин: эһиги ылыммыккытыттан атыны үөрэтээчччигэ – анафема.

10Туох дии саныыгытый, мин билигин дьон биһирэбилигэр дьулуһа сатыырым буолуо дуо, Таҥара биһирэбилигэр дуу? Дьоҥҥо бэрт буола сатыырым буолуо дуо? Билиҥҥэ диэри дьон санаатын таба сатыырым эбитэ буоллар, Христос кулута буолуом суоҕа этэ+.

Апостол буолбутун туһунан

11Бырааттарым, эһиги билиэххитин баҕарабын: мин эһиэхэ иһитиннэрбит Евангелием киһи киэнэ буолбатах, 12мин киһиттэн ылбатаҕым, киһиттэн үөрэммэтэҕим – Иисус Христос миэхэ бу Евангелиены Бэйэтинэн арыйан биэрбитэ+.

13Мин урут иудей быһыытынан хайдах олорбутум, Таҥара Сиэркэбин хайдах кырыктаахтык сойуолаабытым, үрэйбитим туһунан эһиги истибиккит+. 14Оччолорго мин өбүгэлэрбит үгэстэрин туохтааҕар да дьулуһан туран тутуһарым, иудей быһыытынан бэйэм аҕам ууһугар биир саастыылаахтарбыттан үгүстэриттэн чорбойорум+.

15Дьэ онтон миигин ийэм иһигэр сылдьыахпыттан талан ылбыт, амарах санаатыттан ыҥырбыт Таҥара Бэйэтин үтүө көҥүлүнэн+
16атын норуоттарга Евангелиены иһитиннэрээри, миэхэ Уолун көрдөрбүтүгэр, ол саҕана кими да кытта сүбэлэһэ барбатаҕым, 17мин иннибинээҕи Апостолларга Иерусалимҥа аттамматаҕым, ол оннугар Аравияҕа барбытым, онтон эмиэ Дамаска төннүбүтүм+. 18Үс сыл буолан баран Кифаны көрсө Иерусалимҥа тиийэ сылдьыбытым, онно киниэхэ уон биэс күн буолбутум+. 19Айыы Тойон быраата Иаковтан ураты атын Апостоллары кими да көрбөтөҕүм+. 20Бу эһиэхэ суруйарым – барыта кыларыйар кырдьык, Таҥара миэхэ туоһу буолуо+.

21Онтон Сириянан, Киликиянан сылдьыбытым. 22Христианнар Иудеятааҕы сиэркэптэрэ миигин сирэй билэ иликтэрэ, 23арай хаһан эрэ кинилэри сойуолаһааччы киһи билигин урут имири эһэ сатаабыт итэҕэлин тарҕатар сураҕын истэллэрэ эрэ+. 24Онон мин туспуттан Таҥараны айхаллыыллара.

2

Атын Апостоллар Павелы билиниилэрэ

2^1Онтон уон түөрт сыл буолан баран Варнаваны кытта Иерусалимҥа хат тиийэ сылдьыбытым, Тити эмиэ илдьибитим+. 2Онно мин Таҥара ыйыытынан барбытым. Күрэххэ халтайга сүүрбүт биитэр сүүрэр буолумаары, сиэркэп тутаах дьонун сирэй көрсөн, атын норуоттарга иһитиннэрэр Евангелиебын быһааран биэрбитим+. 3Кинилэр бэл миигин кытта сылдьар Тити, грек киһитин, быһыллыы сиэрин-туомун толорорго күһэйэ сатаабатахтара+. 4Оттон сымыйа бырааттар тустарынан этэр буоллахха (кинилэр Христос Иисус биһиэхэ биэрбит көҥүлүн уоран көрөн, кулут олоҕор төнүннэрээри, биһиги кэккэбитигэр сирэйдэрин саптан киирбиттэр),+
5эһиги Евангелие кырдьыгын ыһыктыбаккыт туһугар, биһиги кинилэргэ биир да мүнүүтэҕэ иннибитин биэрбэтэхпит. 6Биллэр-көстөр дьон урут ким-туох буола сылдьыбыттарыгар мин суолта биэрбэппин, Таҥара киһини киминэн-тугунан көрөн араарбат. Бас-көс дьон эмиэ миигиттэн атын тугу да ирдээбэтэхтэрэ; ирдиэхтээҕэр 7иудейдарга Евангелиены иһитиннэрэр сорук Петрга сүктэриллибитин курдук, ону атын норуоттарга иһитиннэрэр сорук миэхэ итэҕэйиллибитин көрөн+
8(Петрга иудейдар ортолоругар Апостол сулууспатын толороругар Көмөлөһөөччү мин омуктарга ону толорорбор көмөлөһөрө), 9миэхэ Апостол буолар алгыстаах быраап бэриллибитин билиммиттэрэ. Онон биллэр-көстөр тутаах дьон – Иаков , Кифа, Иоанн буоланнар – биһиги атын омукка, оттон кинилэр иудейдарга барар бэлиэлэригэр Варнава биһиккигэ доҕордуу илиилэрин ууммуттара+. 10Кинилэр биһигиттэн биири эрэ – дьадаҥылары умнубат буолуҥ диэн – көрдөспүттэрэ, мин ону өрүү кыһаллан туран толорорго дьулуһабын+.

Павел Антиохияҕа Петры сэмэлиир

11Онтон мин Петры, Антиохияҕа кэлэ сылдьан сэмэлэнэргэ төрүөт биэрэрин көрөммүн, аһаҕастык утарбытым+. 12Иаков ыыппыт дьоно кэлэ иликтэринэ, кини омук христианнарын кытта бииргэ аһыыра, оттон Иаков дьоно кэлэллэрин кытта, иудейдартан сэрэнэн, кистэнэр, омуктартан тэйэ туттар буолбута+. 13Атын иудейдар эмиэ кинилиин сирэй көрбөх быһыыламмыттара, ону бэл Варнава батыспыта. 14Көнө суолтан – Евангелие кырдьыгыттан – туоруулларын көрөн, мин, бары истэн турдахтарына, Кифаҕа: «Эн еврей эрээригин, иудейдартан атыннык, омук дьонун курдук, олорор буоллаххына, омук дьонун тоҕо иудей үгэһин тутуһарга күһэйэҕин?» – диэбитим+.

Иудейдар да, омуктар да итэҕэллэринэн быыһаналлар

15Биһиги «туора омук аньыылаах-харалаах дьоно» буолбатахпыт, иудей буолан төрөөбүппүт. 16Ол эрээри, киһи Сокуону тутуһан буолбакка, Иисус Христоһу итэҕэйэн эрэ быыһанарын билэн, биһиги эмиэ, Сокуону тутуһан буолбакка, Христоска итэҕэлбитинэн буруйбутуттан-аньыыбытыттан быыһанаары, Христос Иисуһу итэҕэйбиппит. Суруйууларга этиллэрин курдук, «Сокуон ирдэбиллэрин тутуһан биир да киһи быыһаныа суоҕа»+. 17Оттон Христос өҥөтүнэн буруйтан быыһанарга дьулуһа сылдьан, биһиги, иудейдар, бэйэбит эмиэ аньыылаах буолан хааллахпытына, оччоҕо ама Христос аньыыга-хараҕа сулууспалааччы буолар үһү дуо? 18Ким да инньэ диэн сатаммат. Оттон өскөтүн урут үрэйбиппин хат тута сатаатахпына, мин онон Сокуону кэспиппин эрэ көрдөрүөҕүм. 19Миигин Сокуон өлөрөн, мин аны мантан инньэ Таҥара туһугар олороору, Сокуонтан босхоломмутум. Мин Христоһу кытта бииргэ кириэскэ тиириллибитим,+
20онон аны мин суохпун, арай мин сүрэхпэр Христос баар; оттон бу сирдээҕи олохпун миигин таптаабыт, мин туспар толук буолбут Таҥара Уолугар итэҕэлбинэн олоробун+. 21Таҥара үтүө бэлэҕин мин киэр аспаппын; оттон өскөтүн киһи буруйуттан-аньыытыттан Сокуону тутуһан быыһанар буоллаҕына, ол аата Христос суолтата суохха өлбүт буолан тахсар.

3

3^1Оо, толкуйа суох галаттар! Эһиги Евангелиены истэргитигэр Иисус Христос, көрөн турдаххытына, тиириллибит курдук ойууламмыта буолбаат! Оччотугар ким эһигини итинник абылаата? 2Эһигиттэн биири билиэхпин баҕарабын. Сибэтиэй Тыыны эһиги хайдах ылбыккытый: Сокуон ирдэбиллэрин толороҥҥут дуу, биитэр истибит үөрэххитин итэҕэйэҥҥит дуу+? 3Ама эһиги Таҥара Тыыныттан саҕалаан баран, киһи тылынан муҥурданан хаалар быстах өйдөөххүт дуо? 4Ама итиччэ элбэҕи халтайга тулуйбуккут дуо? Хайдах да оннук буолуо суохтаах!+
5Эһиэхэ Тыыны бэлэхтиир, араас дьиктилэри оҥорор Таҥара ону Сокуон ирдэбиллэрин толороргут иһин оҥорор дуу, биитэр Евангелиены истэн итэҕэйбиккит иһин дуу+?

6Авраамы да көрүҥ. «Авраам Таҥараны итэҕэйбитэ, ол иһин Таҥара кинини кырдьыксыт киһи диэн билиммитэ»+. 7Итэҕэйээччилэр Авраам уолаттара буолалларын эһиги өйдүөхтээххит. 8Итэҕэллэрин иһин Таҥара атын норуоттары быыһыахтааҕын Суруйуулар өтө көрбүттэрэ, онон «эйигинэн бары норуоттар алгыска тиксиэхтэрэ» диэн Евангелие тылларын аан маҥнай Авраам истибитэ+. 9Ол иһин итэҕэйээччилэр Таҥараны итэҕэйбит Авраамы кытта алгыһы бииргэ ылаллар. 10Оттон Сокуону тутуһууга эрэнээччилэр кырыыска тураллар, тоҕо диэтэххэ, «Сокуон кинигэтигэр суруллубуту барытын куруук тутуһа сылдьар эрэ киһи кырыыска турбат» диэн суруллубута+. 11Сокуону тутуһан ким да Таҥара иннигэр быыһаммата дьэҥкэтик көстөн турар – «кырдьыксыт итэҕэлинэн тыыннаах буолуоҕа»+. 12Оттон Сокуон итэҕэлгэ сыһыана суох, тоҕо диэтэххэ, «Сокуон ирдэбиллэрин барытын толорбут эрэ киһи олоххо тиксиэҕэ» диэн этиллэр+. 13Христос Сокуон кырыыһын Бэйэтигэр ылынан, биһигини кырыыстан толуйан ылбыта (тоҕо диэтэххэ, «маска тиириллибит ханнык баҕарар киһи кырыыска турар» диэн суруллубута). 14Бу Авраамҥа эрэннэриллибит алгыс Христос Иисуһунан атын норуоттарга бэриллэн, биһиги эмиэ Таҥара эрэннэрбит Тыынын итэҕэлбитинэн ыларбыт туһугар, Кини биһигини босхолообута+.

Сокуон уонна Эрэннэрии

15Бырааттарым, күннээҕи олохтон холобурдуом: киһи быраабыланы толору тутуһан, сөпкө суруйан хаалларбыт кэриэһин ким да көтүрбэт, онно саҥаны тугу да эбии киллэрбэт. 16Оттон Авраамҥа уонна кини удьуоругар Таҥара Бэйэтинэн эрэннэрэр тылын эппитэ. Кини ол этэригэр «кэнэҕэски ыччаттаргар» диэбэккэ, Удьуоргар диэбит буолан, үгүс киһи туһунан буолбакка, биир эрэ удьуор туһунан эппит, оттон бу Удьуор – Христос+. 17Онон мин этиэхпин баҕарабын: Таҥара бигэргэппит Христос туһунан[*] кэс тылын күүһүн түөрт сүүс отут сыл буолан баран үөскээбит Сокуон өһүлэн көтүрэр кыаҕа суох+. 18Өскөтүн нэһилиэстибэ Сокуонунан бэриллэр буоллаҕына, эрэннэрии эрэ күүһүнэн ону хайдах да кыайан ылбаккын; оттон Таҥара эрэннэрбит буолан, ону Авраамҥа бэлэхтээбитэ+. 19Оччоҕо Сокуон туох соруктааҕый? Сокуон, буруйу оҥоруу элбэх буолан, эбии бэриллибитэ, итиэннэ Таҥара эрэннэрбит Удьуора кэлиэр эрэ диэри, дьайар күүстээҕэ. Сокуон Аанньаллар уонна тиксэрээччи киһи көмөлөрүнэн бэриллибитэ+. 20Ол эрээри илии охсуһар икки өрүт баар эрэ буоллаҕына, тиксэрээччи тоҕоостоох, оттон Таҥара соҕотох+.

21Ол аата Сокуон Таҥара эрэннэриилэрин утарар дуо? Хайдах да оннук буолбат! Өскөтүн дьоҥҥо олоҕу биэрэр Сокуон бэриллибитэ буоллар, дьон аҥаардас Сокуону тутуһан быыһаныа этилэр. 22Суруйууларга этиллэринэн, аан дойду бүтүннүүтэ аньыы былааһыгар киирэн сытар, онон итэҕэйэр эрэ дьон ол эрэннэриллибити Иисус Христоска итэҕэллэринэн ылыахтара+.

23Оттон итэҕэл кэлиэн иннинэ, итэҕэл арыллар кэмэ кэлиэр диэри, биһиги Сокуон хааччаҕар сылдьыбыппыт; 24Сокуон кытаанах иитээччи быһыытынан биһиэхэ сыһыарыллыбыта. Онон Христос кэллэҕинэ, итэҕэлбитинэн буруйтан быыһанаары, Кини кэлиэр диэри, биһиги бу иитээччи көрүүтүгэр сылдьыбыппыт+. 25Оттон билигин, итэҕэл кэмэ кэлбитигэр, биһиги иитээччи көрүүтүттэн таҕыстыбыт.

Таҥара уолаттара

26Онон Христос Иисуска итэҕэлгитинэн эһиги бука бары Таҥара уолаттара буолаҕыт+. 27Христостуун биир буолаары сүрэхтэммиттэр эһиги бука бары Христос курдук буолбуккут+. 28Аны иудей, атын омук, кулут, көҥүл киһи, эр киһи, дьахтар диэн суох: Христос Иисуһу итэҕэйэҥҥит эһиги бука бары биир сомоҕо буоллугут+. 29Оттон Христос киэннэрэ буоллаххытына, ол аата эһиги Авраам удьуордарынаҕыт, эрэннэриллибиккэ тиксиэхтээх нэһилиэнньиктэргит+.

4

4^1Өссө манныгы холобурдуум: нэһилиэнньик төһө да барытын бас билбитин иһин, сокуоннай сааһын ситиэр диэри кулуттан туох да уратыта суох: 2аҕата анаабыт болдьоҕо кэлиэр диэри, кинини көрөр-истэр дьоҥҥо, дьиэ көрөөччүлэргэ бас бэринэр. 3Ол курдук биһиги эмиэ кыра сылдьан сир-халлаан күүстэригэр бас бэринэрбит; 4-5оттон туһааннаах кэмэ кэлбитигэр, Таҥара Сокуон анныгар сылдьааччылары толуйан ылан, биһигини оҕолорунан ааттаары, дьахтартан төрөөбүт, Сокуоҥҥа бас бэриммит Уолун ыыппыта++. 6Эһиги эмиэ Кини уолаттара буоларгыт бэлиэтигэр Таҥара эһиги сүрэххитигэр[*] «Авва, Аҕаа!» диэн ыҥырар Бэйэтин Уолун Тыынын ыыппыта. 7Онон эн аны кулут буолбатаххын, Кини уолунаҕын, оттон уола буоллаххына Иисус Христоһунан[*] Таҥара нэһилиэнньигэ буолаҕын.

Павел дьиксиниитэ

8Урут Таҥараны билбэт буолан, эһиги «таҥараларга» сүгүрүйэргит, дьиҥэр, ол ханнык да таҥаралар буолбатах этилэр. 9Оччоҕо билигин эһиги Таҥараны билэр дьон, ордук чуолкайдык эттэххэ, Таҥара билэр дьоно, эмиэ туох туһуттан айылҕа мөлтөх, туох да көдьүүһэ суох күүстэригэр төннөөрү, кинилэргэ хат хабалаҕа киирээри гынаҕыт+? 10Ханнык эрэ күнү, ыйы, кэм-кэрдии, сыл кэрдиистэрин тутуһа сатыы сылдьаҕыт!+
11Эһиэхэ тиийэн үлэлээбитим кураанахха хааллаҕа дуу диэн кэнникинэн дьиксинэн да бардым+.

12Бырааттарыам, көрдөһөбүн: эһиги мин курдук буолуҥ. Мин эмиэ эһигиттэн туох да атыным суох эбээт. Эһиги миигин тугунан да хомоппотоххут. 13Өйдүүр инигит, аан бастаан эһиэхэ Евангелиены иһитиннэрэ кэлэрбэр төһө эмэ ыалдьа сылдьан кэпсээбитим үрдүнэн,+
14ыалдьар диэн сэнээбэтэххит, киэр хайыспатаххыт, хата ол оннугар Таҥара Аанньалын биитэр Христос Иисуһу көрсөр кэриэтэ көрсүбүккүт+. 15Хайдах курдук дьоллоох этигитий ол саҕана! Кыаллара буолар, хараххытын да оҥон ылан миэхэ биэрэргитин харыһыйбаккыт чахчы этэ. 16Дьэ уонна ити кэннэ кырдьыгы этэммин эһиэхэ өстөөххүт буолан хааллым дуу?

17Сорох-сорохтор кирдээх санааттан, бэйэлэригэр тарда сатаан, эһиги тускутугар кыһаммыта буолаллар: кэнэҕэһин бэйэлэригэр кыһалыннараары, эһигини миигиттэн тэйитэ сатыыллар. 18Сыаллара-соруктара үчүгэйэ буоллар, уонна мин баарбар эрэ буолбакка, куруук да оннуктара буоллар, үтүөнэн бэйэлэригэр тарда сатыыллара туох да олуоната суох буолуо этэ. 19Оҕолоруом! Эһиги Христоска холоонноох буолуоххутугар диэри, мин эһигини хат төрөтөр талыыга ыллардым. 20Оо, аттыгытыгар эбитим буоллар! Оччоҕо эһигинниин хайдах кэпсэтэрбин тобулуом этэ, оттон билигин эһигини хайдах өйдүөхпүн өйүм хоппот.

Агарь уонна Сарра

21Эһиги, Сокуон бурҕалдьытын кэтиэххитин баҕарааччылар, этиҥ эрэ миэхэ: ама эһиги Сокуон этэрин истибэккит дуо? 22«Авраам икки уоллааҕа, биирэ – кулут дьахтартан, атына – көҥүл дьахтартан» диэн онно суруллубут буолбатах дуо+? 23Кулут дьахтартан төрөөбүт оҕо син оҕо барыта төрүүрүн курдук, төрөөбүтэ, оттон көҥүл дьахтартан төрөөбүт оҕо Таҥара эрэннэриитинэн төрөөбүтэ+. 24Бу – ханалытан этии. Икки дьахтар – икки кэс тыл (икки сөбүлэһии) бэлиэтэ: биирдэстэрэ Синай хайатыгар этиллибит кэс тыл – ол кулут буолар дьону төрөтөр Агарь+. 25Кини – Аравияҕа баар Синай хайата, билиҥҥи Иерусалимы сирэйдээн бэлиэтиир, тоҕо диэтэххэ, Иерусалим оҕолорунуун кулут буолан олорор. 26Оттон үөһээҥҥи Иерусалим көҥүл: кини – барыбыт ийэбит+. 27Суруйууларга этиллэр: «Үөр-көт, оҕото суох, төрөөбөт дьахтар! Өрөгөйдөө, төрүүр талыыны билбэтэх! Быраҕыллыбыт дьахтар элбэх оҕолоох – эрдээх дьахтардааҕар оҕото элбэх».

28Бырааттарым, эһиги эмиэ Исаак курдук эрэннэриинэн төрөөбүт оҕолоргут+. 29Ол эрээри хаһан эрэ эттэн-хаантан төрөөбүт киһи Тыынтан төрөөбүт киһини хайдах сойуоласпытай да, билигин даҕаны ол салҕанан бара турар+. 30Суруйууларга туох диэн этиллэрий? «Кулут дьахтар уолун үүрэн кэбис: кулут уола көҥүл дьахтар уолун кытта хаһан да тэҥ бырааптаах нэһилиэнньик буолбат»+. 31Бырааттарым, биһиги кулут дьахтар оҕолоро буолбатахпыт, көҥүл дьахтар оҕолорунабыт.

5

Христианнар көҥүл буолуохтаахтар

5^1Көҥүл дьон буоларбыт туһугар, Христос биһигини босхолообута; онон чиҥник үктэнэн туруоҕуҥ, кулуттааһын бурҕалдьытын хат кэтимиэҕиҥ+.

2Мин, Павел, эһиэхэ этэбин: быһыллыы сиэрин-туомун толордоххутуна, эһиги Христостан тугу да туһаланыаххыт суоҕа+. 3Өссө төгүл сэрэтэбин: быһыллыбыт киһи Сокуону бүтүннүүтүн тутуһуохтаах+. 4Сокуону тутуһан быыһаныахпыт дии саныыр буоллаххытына, ол аата эһиги Христоһа суох хаалбыккыт, Таҥара үтүө бэлэҕиттэн маппыккыт;+
5оттон Таҥара биһигини быыһыа диэн эрэл санааны биһиэхэ Сибэтиэй Тыын итэҕэлинэн иҥэрбитэ+. 6Биһиги Христос Иисуһу итэҕэйбит буоллахпытына, быһыллыбыппыт-быһыллыбатахпыт туох да суолтата суох, арай тапталынан дьайар итэҕэлбит эрэ суолталаах+.

7Эһиги сүүрэр түһүмэххитин бэрт үчүгэйдик саҕалаабыккыт эбээт. Оччоҕо бу ким эһигини тохтотон, кырдьыкка бас бэриммэт буолан хааллыгыт+? 8Ким эһиги санааҕытын тосту уларытта? Эһигини Ыҥырааччы буолбатаҕа чахчы. 9«Кыра да аһытыы тиэстэни бүтүннүүтүн көтөҕөр»+. 10Ол эрээри миигиттэн атыннык саныахтара суоҕа диэн, мин Айыы Тойонум иннигэр эһиэхэ эрэнэ саныыбын; оттон эһигини бутуйааччы, ким да буолбутун иһин, буруйга туруоҕа+. 11Бырааттарым, өскөтүн мин билигин даҕаны уруккум курдук быһыллыы сиэрин-туомун көмүскүү сылдьарым эбитэ буоллар, туох иһин миигин сойуолаһыа этилэрэй? Оннук эбитэ буоллар Кириэс кинилэргэ айдаан төрдө буолуо суоҕа этэ+. 12Оо, кинилэри бэйэлэрин быһаттаан ылан, эһигиттэн киэр быраҕаллара буоллар!

13Көҥүлгэ ыҥырыллыбыккыт эбээт эһиги, бырааттарыам! Көҥүл эбиппит диэн, аньыынан-харанан эккитин-хааҥҥытын көччүппэтэргит! Эһиги тапталынан бэйэ-бэйэҕитигэр көмөлөһүөхтээххит+. 14Сокуон бүтүннүүтэ «чугастааҕыгын, бэйэҕин таптыырыҥ курдук, таптаа» диэн биир этиигэ түмүллэ сылдьар+. 15Оттон бэйэ-бэйэҕитин тырыта тыытыһа, сиэһэ сылдьар буоллаххытына, сэрэниҥ эрэ, имири эстээйэҕит.

Сибэтиэй Тыын үлэтэ уонна киһи айылҕатын дьайыыта

16Ол иһин эһиэхэ этэбин: Тыын ыйарынан олоруҥ, оччоҕо эһиги сатарыйбыт айылгыгыт аньыылаах баҕатын толоруоххут суоҕа+. 17Биһиги эппит-хааммыт баҕата Тыыны утарар, оттон Тыын баҕата эппит-хааммыт баҕатын утарар: кинилэр хардарыта утарсар буоланнар, эһиги тугу баҕараргытыттан атыны оҥороҕут+. 18Оттон Тыыҥҥа салайтарар буоллаххытына, эһиги Сокуон кулуттара буолбатаххыт+.

19Киһи сатарыйбыт айылгытын дьайыыта биллэр: көссүүлэһии, содур быһыы, киртийии, кэрээнтэн тахсыы,+
20эмэгэттэргэ сүгүрүйүү, ап-хомуһун, өстөһүү, иирсээн, ордук санаһыы, уордайыы, киҥнэнии, тыл тылга киирсибэт буолуу, хайдыһыы,+
21абааһы көрсүү, өлөрсүү, арыгылааһын, үүнэ-тэһиинэ суох барыы, онтон да атын. Урут сэрэппитим курдук билигин да сэрэтэбин: итинник быһыыланааччылар Таҥара Саарыстыбатыгар тиксибэттэр+.

22Оттон Тыын биһиги сүрэхпитигэр тапталы, үөрүүнү, эйэни-или, кытаанах тулууру, үтүө санааны, амарах быһыыны, итэҕэли,+
23көрсүө-сэмэй майгыны, бэйэни кыатаныыны үөскэтэр. Манныгы дьүүллүүр сокуон суох+. 24Христос[*] үөрэнээччилэрэ эттэрин-хааннарын имэҥнэри-дьалыҥнары барытын кириэскэ тиирбиттэрэ+. 25Онон Тыын көмөтүнэн олорор буоллахпытына, Тыын ыйарынан сылдьыаҕыҥ. 26Бэрдимсийэр, бэйэ-бэйэбитин кыынньыыр, ордук санаһар буолумуоҕуҥ+.

6

Сүгэһэрдэргитин сүксүһүҥ

6^1Бырааттарым, өскөтүн ким эмэ аньыыны оҥордоҕуна, кинини эһиги духуобунай дьон, аньыыга киирэн биэрбэттии сэрэнэн, көрсүөтүк көннөрөр буолуҥ+. 2Бэйэ-бэйэҕит сүгэһэрдэргитин сүксүһэн Христос сокуонун тутуһуҥ+. 3Оттон ким эмэ дуона суох эрээри, улаханнык сананар буоллаҕына, ол аата бэйэтин албыннанар+. 4Хас биирдиигит бэйэҕит быһыыгытын-майгыгытын көрүнэр буолуҥ, оччоҕо атыттары көрө барбакка, бэйэҕит ситиһиигитинэн хайҕанар кыахтаныаххыт. 5Хас биирдии киһи бэйэтин туһугар эппиэттиэҕэ+.

6Итэҕэлгэ уһуйуллар киһи уһуйааччытын кытта туох баардааҕынан үллэстэр буоллун+.

7Бэйэҕитин албыннанымаҥ: Таҥараны элэк оҥостубаккын. Киһи туох сиэмэни ыһар да, ол үүнүүтүн ылар+. 8Сиэмэтин аньыылаах айылгытын буолагар ыспыт киһи өлөр өлүүгэ барыаҕа, оттон Тыын буолагар ыспыт киһи бараммат олоххо тиксиэҕэ+. 9Үтүөнү оҥорорбутун тохтотумуоҕуҥ: мөлтөөн-ахсаан биэрбэтэхпитинэ, кэмэ кэллэҕинэ өлгөм үүнүүнү ылыахпыт+. 10Онон бириэмэ өссө баарын тухары, бар дьоҥҥо үтүөнү оҥоро сылдьыаҕыҥ, ордук биир итэҕэллээхтэрбитигэр кыһаллыаҕыҥ+.

Түмүк сэрэтиилэр

11Аны бу, көрөргүт курдук, бэйэм илиибинэн үгүһү суруйан эрэбин+. 12Дьоҥҥо бэрт буола сатааччылар Христос Кириэһин туһуттан сойуолаһыыга түбэспэт эрэ иһин, эһигини быһылларга күһэйэллэр. 13Быһыллааччылар бэйэлэрэ да Сокуону тутуспат эрээри, эһигинэн хайҕанан кэпсэнээри, эһиги быһыллыаххытын баҕараллар. 14Оттон мин Айыы Тойоммут Иисус Христос Кириэһиттэн ураты атын тугунан да хайҕаныахпын баҕарбаппын. Миэхэ бу Кириэскэ аан дойду бүттүүнэ тиириллэн турарын тэҥэ, оттон бу дойду хараҕар мин эмиэ тиириллибит тэҥэбин+. 15Христос Иисуһу итэҕэйэр буоллаххына[*] эн быһыллыбытыҥ-быһыллыбатаҕыҥ туох да суолтата суох, Таҥара саҥа айымньыта буолбутуҥ – ол эрэ суолталаах+. 16Бу быраабыланы тутуһар дьоҥҥо уонна Таҥара Израилыгар эйэ-ил, аһыныгас сыһыан тосхойдун+.

17Аны инникитин ким да миигин хомоппотун: мин эппэр Айыы Тойон Иисус бэлиэтин[*] илдьэ сылдьабын.

18Бырааттарым, Айыы Тойон Иисус Христос илгэлээх үтүөтэ эһигинниин бука барыгытыныын эҥээрдэһиэхтин. Аминь.

* 1:1-2 Галатия – киин Европаттан көһөн кэлбит, кельт уонна галл омуктары кытта уруулуу галаттар олорор уобаластара.

* 1:3-4 Аҕа Таҥараттан уонна… Иисус Христос Айыы Тойоммутуттан – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «Аҕа Таҥарабытыттан уонна… Иисус Христос Айыы Тойонтон».

* 1:6 Христос илгэлээх үтүөтүнэн ыҥырбыт Таҥараттан – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «Бэйэтин илгэлээх үтүөтүнэн ыҥырбыт Таҥараттан».

* 3:17 Христос туһунан – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыллар суохтар.

* 4:6 Эһиги сүрэххитигэр – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «биһиги сүрэхпитигэр».

* 4:7 Иисус Христоһунан – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыллар суохтар.

* 5:24 Христос – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «Христос Иисус».

* 6:15 Христос Иисуһу итэҕэйэр буоллаххына – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыллар суохтар.

* 6:17 Айыы Тойон Иисус бэлиэтин (грек. «стигмата») – Христос туһунан үөрэтэрин иһин, уһуктааҕынан быһыта тыытан, биитэр итии тимиринэн сиэтэн накаастаабыт баастарын чэрэ буолуон сөп.

+ 1:1 Гал 1:11-12
+ 1:2 Флп 4:21, Апос 16:6, Апос 18:23
+ 1:4 Мф 20:28, Рим 4:25, Мк 14:36
+ 1:6 Мк 4:17, Евр 6:4, 2 Кор 11:4
+ 1:7 Апос 15:24, Гал 5:10
+ 1:8 2 Кор 11:14, Рим 9:3, 1 Кор 16:22
+ 1:10 1 Фес 2:4
+ 1:12 Апос 9:6, Апос 26:16, 1 Кор 11:23
+ 1:13 Апос 26:5, Апос 8:3, Флп 3:6
+ 1:14 Мф 15:2, Мк 7:3

+ 1:15 Лк 1:15, Апос 9:15, Рим 1:5, 1 Тим 2:7

+ 1:17 Апос 9:19
+ 1:18 Ин 1:42, Апос 9:26-27
+ 1:19 Апос 12:17, Апос 15:13, Иак 1:1
+ 1:20 Рим 1:9, Рим 9:1, 2 Кор 1:23
+ 1:23 Апос 9:21
+ 2:1 Апос 4:36, 2 Кор 2:13, 2 Тим 4:10
+ 2:2 Гал 1:12, Эф 3:3, Флп 2:16
+ 2:3 Апос 16:3

+ 2:4 Апос 15:24, 2 Кор 11:26, 2 Кор 11:20, Гал 4:3, Гал 4:25

+ 2:7 Апос 9:15, 1 Кор 9:17

+ 2:9 Апос 4:36, Апос 9:27, Апос 13:2, Апос 15:36, 1 Кор 9:6

+ 2:10 Апос 24:17, Рим 15:25-28, 1 Кор 16:1
+ 2:11 Апос 11:20
+ 2:12 Апос 11:3, Апос 11:2, Апос 15:1
+ 2:14 1 Тим 5:20

+ 2:16 Гал 3:11, Апос 13:39, Рим 3:21, Гал 3:11, Саал 142:2, Рим 3:20

+ 2:19 Рим 14:8, Рим 6:6, Гал 6:14
+ 2:20 Ин 17:23
+ 3:2 Рим 10:17
+ 3:4 1 Кор 15:2
+ 3:5 1 Кор 12:10
+ 3:6 Төрүт. 15:6, Иак 2:23, Рим 4:3
+ 3:8 Рим 3:30, Төрүт. 12:3
+ 3:10 Рим 4:15,

+ 3:11 Апос 13:39, Рим 3:20, Гал 2:16, Рим 1:17, Евр 10:38

+ 3:12 Рим 10:5

+ 3:14 Апос 1:5, Апос 2:33

+ 3:16 Рим 4:13, Евр 7:6, Төрүт. 12:7, Төрүт. 17:19

+ 3:17 Тахсыы 12:40-41
+ 3:18 Рим 4:14
+ 3:19 Рим 4:13, Рим 5:20, Апос 7:53
+ 3:20 1 Тим 2:5, Евр 8:6, Рим 3:30
+ 3:22 Рим 3:9, Рим 4:16
+ 3:24 Рим 10:4
+ 3:26 1 Ин 3:2, Рим 8:15-16, Эф 1:5
+ 3:27 Рим 6:3-4, Рим 13:14
+ 3:28 1 Кор 12:13, Эф 6:6, 1 Кор 11:11

+ 3:29 1 Кор 3:23, 2 Кор 10:7, Рим 8:17, Эф 3:6

+ 4:4 Мк 1:15, Лк 2:7, Лк 2:27

+ 4:5 Гал 3:13

+ 4:9 Саал 35:11, 1 Кор 8:3, Кол 2:8, Кол 2:20, Евр 7:18

+ 4:10 Рим 14:5, Кол 2:16
+ 4:11 1 Фес 3:5
+ 4:13 1 Кор 2:3
+ 4:14 Лк 10:16, 1 Фес 2:13
+ 4:22 Төрүт. 16:5, Төрүт. 21:2
+ 4:23 Төрүт. 16:3-4, Төрүт. 17:16
+ 4:24 Тахсыы 19:1-2
+ 4:26 Евр 12:22, Арыл 21:2
+ 4:28 Рим 9:8
+ 4:29 Төрүт. 21:9
+ 4:30 Төрүт. 21:10

+ 5:1 Ин 8:32, Иак 2:12, 1 Пет 2:16, Рим 6:18, 1 Кор 7:22, 2 Кор 3:17, Гал 2:4, Гал 5:13, Апос 15:10

+ 5:2 Апос 15:1-2, 1 Кор 7:18
+ 5:3 Рим 2:25
+ 5:4 Рим 9:31
+ 5:5 Рим 8:23

+ 5:6 1 Кор 7:19, 1 Кор 12:13, Гал 6:15, Эф 2:14, Кол 3:11, Иак 2:18

+ 5:7 1 Кор 9:24
+ 5:9 Мф 13:33, Лк 13:21, 1 Кор 5:6
+ 5:10 Апос 15:24, Гал 1:7
+ 5:11 Апос 16:3, 1 Кор 1:23
+ 5:13 1 Пет 2:16, 2 Пет 2:19, 1 Кор 9:19
+ 5:14 Мф 7:12, Мф 22:40,
+ 5:16 Рим 8:4, Рим 13:14, Эф 2:3
+ 5:17 Рим 7:15, Рим 7:19, Рим 7:23
+ 5:18 Рим 7:4, Эф 2:15, Кол 2:14

+ 5:19 Мк 7:21-23, 1 Кор 3:3, 1 Кор 6:9-10, 1 Кор 6:18, Эф 5:3

+ 5:20 1 Кор 11:19
+ 5:21 1 Кор 6:9-10, Эф 5:5
+ 5:22 Эф 5:9
+ 5:23 1 Тим 1:9

+ 5:24 Иак 4:1, 1 Пет 2:11, Рим 7:23, Рим 13:14, Рим 6:2, Рим 6:6, Гал 2:19, Кол 2:20, Кол 3:3

+ 5:26 Флп 2:3

+ 6:1 1 Кор 2:15, Иак 5:19, 2 Тим 2:25, 1 Фес 5:14

+ 6:2 Рим 15:1, 1 Ин 4:21
+ 6:3 1 Кор 3:7, 1 Кор 8:2
+ 6:5 Рим 14:12
+ 6:6 Лк 10:7, 1 Кор 9:11, 1 Тим 5:18
+ 6:7 Аман өһө 22:7, 2 Кор 9:6
+ 6:8 Аман өһө 11:19, Иак 3:18
+ 6:9 2 Фес 3:13, Мф 10:22
+ 6:10 Аман өһө 3:27, 3 Ин 1:5, Евр 13:1
+ 6:11 1 Кор 16:21, 2 Фес 3:17, Флм 1:19
+ 6:14 1 Кор 2:2, Гал 2:19, Рим 6:6

+ 6:15 1 Кор 7:19, 1 Кор 12:13, Гал 5:6, Эф 2:14, Кол 3:11

+ 6:16 Саал 124:5, Саал 127:5

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=YKT

Тыллары быһаарыы (Саҥа Кэс Тыл)

Тыллары быһаарыы (Саҥа Кэс Тыл)

1. А

2. Б

3. В

4. Г

5. Д

6. Е

7. И

8. К

9. Л

10. М

11. О

12. П

13. Р

14. С

15. Т

16. Ф

17. Х

18. Э

Авва (арамей.) – Аҕа. Оҕо аҕатын ыҥырар иһирэх тыла. Айыы Тойон Иисус Христос холобурун батыһан маҥнайгы христианнар Таҥараны итинник ыҥыраллара.

Авраам – еврей норуотун улуу төрүт өбүгэтэ, Таҥара ураты сөбүлэһиини оҥорсубут киһитэ. Халбаҥнаабат бигэ итэҕэллээх буолан, кини «Таҥара доҕоро» диэн ааты ылбыт.

Аҕа баһылыктар (грек. пресбүтэрой, нууч. старейшины) – аҕабыыттары кытта тэҥҥэ еврей норуотун олоҕун салайсар бас-көс дьон; сорохторо синедрион (Үрдүкү Сүбэ) чилиэннэрэ буолаллара.

Аҕабыыт (грек. һиэрэус, нууч. священник) – Былыргы Израильга: Моисей Сокуонугар ыйыллыбыт сүөһүнү, көтөрү, бурдугу аньыы толугар сиэртибэ биэрэн Таҥараҕа сулууспалыыр киһи. Израильга, Сокуон быһыытынан, Левий удьуордарыттан ураты атын ким да аҕабыыт буолар кыаҕа суоҕа.

Аллилуйя (евр.) – Айыы Тойону айхаллааҥ. Еврейдэр Таҥараны үөрүүлээхтик уруйдуур-айхаллыыр тыллара.

Аминь (евр.) – дьиҥ чахчы оннук. Иудейдар уонна христианнар Таҥараҕа үҥүүлэрин түмүктүүр тыллара.

Апостол (грек. апостолос) – сорукка ыытыллыбыт киһи. Саҥа Кэс Тылга: Иисус Христос талан ылан Таҥара Саарыстыбатын туһунан Евангелиены иһитиннэртэрэ ыыппыт үөрэнээччитэ, миссионер. Маҥнайгы христианнар Иерусалимнааҕы сиэркэптэрин Апостоллар салайаллара.

Араҥ ыарыы – былыр тирии ыарыытын араас көрүҥүн барытын бу курдук ааттыыллара. Араҥ буолбуттары кирдээхтэр диэн ааттаан, дьонтон-сэргэттэн үүрэллэрэ. Аҕабыыт ыарыһаҕы сирийэн көрөн баран, үтүөрбүт диэтэҕинэ, киһи урукку олорбут сиригэр-уотугар төннөрө.

Архиерей (грек. архиэрэус, нууч. первосвященник) – Таҥара үлэһиттэрин иерархиятын баһылыга. Бу уһулуччулаах солотун таһынан кини өссө синедрион салайааччыта этэ. Архиерей дойду политическай олоҕор улахан сабыдыаллааҕа.

Асия – арҕааҥҥы Турция сиригэр баар, былыргы Рим империятыгар киирсэр уобалас. Бу уобаласка Мисия, Лидия, Фригия уонна Кария сирэ-уота киирсэрэ. Киин куората Эфес этэ.

Бараан Оҕото (слав.) – аньыы-хара бырастыы буоларын туһугар сиэртибэҕэ бэриллэр туох да омсото суох бараан оҕото. Киһи аймах аньыытын-буруйун Бэйэтигэр ылынан, кинилэр тустарыгар өлөн быыһыы кэлбит Сибэтиэй Айыы Тойону пророктар маннык ааттаабыттар.

Биэс уонус күн бырааһынньыга (евр. Шевуот) – Паасха кэнниттэн биэс уон күн буолан баран бэлиэтэнэр Үүнүү бырааһынньыга. Бу бырааһынньыгы еврейдэр Иерусалимҥа көрсөргө дьулуһаллара.

Быһыы, быһыллыы (грек. пэритомэ, нууч. обрезание) – еврей норуотун үгэһэ, уол оҕо төрөөбүтэ ахсыс күнүгэр оҥоһуллар сиэр-туом. Бу сиэр-туом – Таҥара Авраамҥа эппит кэс тылын бэлиэтэ – оҕо Таҥара норуотугар киирсэрин көрдөрөрө.

Быыһааччы (грек. Сотэр, нууч. Спаситель) – Мессия, Христос, киһи аймаҕы буруйтан-аньыыттан, хара дьайтан, өлөр өлүүттэн быыһыы кэлбит Иисус Христос Айыы Тойон.

Вавилон – Месопотамия саамай бөдөҥ куораттарыттан биирдэстэрэ, элбэх дойдуну сэриилээн ылбыт Вавилон империятын киинэ. Бу империя сэриилэрэ б. э. иннинээҕи 587 с. Иерусалимы урусхаллаабыттара, Израиль норуотун билиэн ылан кулут оҥостубуттара.

Веельзевул (Баал-Зебул) – сахсырҕа таҥарата. Куһаҕан тыыннар тойоннорун сатана аата. Бу аат Израиль ыаллыы омуктара сүгүрүйэр тыыннарын Ваал-Зебуб аатыттан үөскээбит.

Галилея муората (Тивериада муората) – Галилеяҕа баар күөл. Саамай кэтириир сирэ 11 км, уһуна 21 км. Атын аата – Геннисарет (евр. Киннерет).

Геенна (евр. Ге-Хинном) – Иерусалим соҕуруу-арҕаа өттүгэр баар хочо. Былыр бу хочоҕо эмэгэттэргэ дьону сиэртибэ биэрэллэрэ. Биһиги эрабыт иннинээҕи II үйэттэн ыла бу тыл аньыылаахтар өлөн баран бүтэһиктээхтик накаастанар-буруйданар сирдэрин символа буолбута.

Голгофа (арамей. Гулгулта, евр. Гулголет) – бас уҥуоҕа. Иерусалимтан чугас турар томтор; омос көрүүгэ киһи чөмчөкөтүн санатарын иһин маннык ааттаммыт буолуон сөп.

Давид – биһиги эрабыт иннинээҕи 1055–1015 сс. Израилы салайбыт улуу ыраахтааҕы, Саалтыыр (Псалтирь) үгүс ырыаларын, үҥүүлэрин суруйбут поэт, пророк.

Давид Уола – Иисус Христос аата. Сирдээҕи олоҕор кини Давид ыраахтааҕы удьуора этэ. Күүтүүлээх Быыһааччы, Суруйууларга этиллэринэн, Давид удьуора буолуохтааҕа, онон Иисус Христоһу маннык ыҥырыы Кини Быыһааччы буоларын аһаҕастык билиниигэ тэҥнээҕэ.

Динарий (лат.) – Рим үрүҥ көмүс манньыата, үлэһит күннээҕи орто хамнаһа.

Евангелие (грек. Эвангелион) – Саҥа Кэс Тылга: маҥнай Таҥара Саарыстыбата чугаһаабытын туһунан, онтон кэлин Иисус Христос барбытын кэннэ, Христос киһи аймаҕы буруйтан-аньыыттан, хара дьайтан, өлөр өлүүттэн өрүһүйээри өлөн баран тиллибитин туһунан үөрүүлээх иһитиннэрии. Кэлин «Евангелие» диэн тыл «Иисус Христос туһунан суругунан кэпсээһин» диэн суолтаҕа туттуллар буолбута.

Илгэлээх үтүө (грек. харис, нууч. благодать) – Таҥара таптала, үтүө сыһыана, дьоҥҥо биэрэр алгыстаах күүһэ-күдэҕэ.

Исайя – Иисус Христос киһи аймаҕы быыһыы кэлиэхтээҕин ураты чаҕылхайдык туоһулаабыт пророк.

Киһи Уола (евр. Бен-адам, арам. Бар-наша, нууч. Сын Человеческий) – Эргэ Кэс Тылга «киһи, өлөр оҥоһуулаах» диэн суолтаҕа туттуллара. Иисус Христос бу ааты ылыныыта истээччилэргэ Даниил пророк (Дан 7:13 ) кэнэҕэс кэлиэхтээх Христос туһунан төлкөлөөбүтүн санатыахтааҕа.

Кириэскэ тиирии – былыргы Рим империятыгар буруйдаахтары накаастаан өлөрүү биир саамай ыар көрүҥэ. Кириэскэ тиириллибит киһи хас эмэ күн устата сору-муҥу көрөн өлөрө. Аймахтара, чугас дьонноро, улахан эрэйинэн үрдүкү тойоттортон көҥүллэтэн эрэ баран, кинини харайар кыахтаахтара.

Кураайы куйаар – киһитэ-сүөһүтэ, уута, ото-маһа суох, элбэх хайалаах кураайы, таас сир. Хотооллоругар тамариск, акация, терновник эрэ үүнэр, хаһан эмэ ардах түстэҕинэ, от быгар.

Кэс тыл хоппото – Иерусалимҥа баар Таҥара Дьиэтин Сибэтиэйтэн Сибэтиэй хоһугар турар хоппо (кээмэйэ быһа холоон – 115´70´70 см). Бу акацияттан оҥоһуллубут, истиин-тастыын кыһыл көмүһүнэн бүрүллүбүт хоппо иһигэр икки дьапталҕа тааска суруллубут Таҥара Уон Кэриэһэ, кыһыл көмүс иһиккэ кутуллубут маанна (маанна быһаарыытын көр) итиэннэ Аарон көҕөрө тыллыбыт үөл мас тайаҕа угуллан турбуттар.

Левиттэр – Иаков уолун Левий удьуордара. Моисей Сокуонун быһыытынан левиттэр сулууспа кэмигэр аҕабыыттарга көмөлөһөр эбээһинэстээхтэрэ.

Легион – Рим 5-6 тыһыынча киһилээх сатыы сэриитин холбоһуга.

Маанна – Израиль норуота Синай иччитэх сирин устун 40 сыл устата көһө сырыттаҕына, Таҥара халлаантан түһэрбит үрүҥ куруппаны санатар минньигэс аһа.

Моисей – Израиль норуотун кулуттааһынтан (Египет сириттэн) быыһаан таһаарбыт, Таҥара Сокуонун бар дьонугар тиэрдибит улуу пророк.

Осанна (евр. һошиана) – быыһаа биһигини. Иудеяҕа ыраахтааҕылары айхаллыыр тыллара.

Отуу бырааһынньыга (евр. Суккот, нууч. Кущей праздник) – бастаан күһүҥҥү виноград хомуурун бырааһынньыга этэ. Бу бырааһынньыгы отууга олорон бэлиэтииллэрэ. Кэлин еврейдэр өбүгэлэрэ Синай кураайы куйаарынан көһө сылдьан отууга олорбуттарын санатар бырааһынньыкка кубулуйбут.

Паасха (евр. Песах) – еврейдэр өбүгэлэрэ Египет хабалатыттан босхоломмуттарын бэлиэтиир саамай улуу бырааһынньык. Нисан ый (кулун тутар ортото-муус устар ортото) 15 күнүгэр ылыллар. Паасха кэмигэр аһытыылаах килиэби сиири Сокуон боборо. Иерусалим олохтоохторо уонна үҥэ-сүктэ кэлбит дьон 10–15 киһилээх бөлөхтөргө арахсан бииргэ аһыыллара. Аһылыкка бараан оҕотун, атыннык эттэххэ «паасханы», сииллэрэ.

Понтий Пилат – биһиги эрабыт 26–36 сс. Рим императора Иудеяҕа анаабыт баһылыга.

Пророк (грек. профэтэс) – Таҥараҕа чугас, Кини этэрин дьоҥҥо тиэрдэр киһи. Эргэ Кэс Тыл кэмигэр Таҥара еврей норуотугар элбэх пророгу биэрбитэ. Кинилэр сиргэ Иисус Христос кэлэн бар дьон туһугар толук буолуохтааҕын бэрт элбэх сыл инниттэн өтө көрбүттэрэ, бүтэр уһук кэллэҕинэ, Иисус Христос иккиһин эргиллэн аан дойдуну дьүүллүөн иннигэр туох буолуохтааҕын төлкөлөөбүттэрэ. Саҥа Кэс Тылга Таҥара этэрин дьоҥҥо тиэрдэр, иһитиннэрэр христианнар эмиэ пророктар диэн ааттаналлар.

Равви, Раввуни – тойонум. Еврейдэр итэҕэлгэ үөрэтэр киһини ытыктабыллаахтык ыҥырар тыллара.

Саддукейдар (евр. цаддиким) – былыргы Израиль религиознай-политическай олоҕор улахан сабыдыаллаах Таҥара үлэһиттэрэ, аҕа баһылыктар. Кинилэр фарисейдары утараллара, суруллубут Сокуону эрэ билинэллэрэ, Аанньаллар баалларын, өлбүттэр тиллиэхтээхтэрин итэҕэйбэт этилэр.

Самария олохтоохторо – Иудея уонна Галилея икки ардыларынааҕы Самария (Шомрон) уобалаһыгар олорор, атын омуктары кытта булкуспут еврейдэр. Итэҕэллэрэ Тораҕа (Моисей биэс кинигэтигэр) олоҕурара. Политикаҕа, сиэргэ-туомҥа, итэҕэлгэ тыл тылларыгар киирсиспэт буоланнар, иудейдары кытта өстөһөллөрө.

Саҥа Кэс Тыл (грек. Кайнэ Диатэкэ, нууч. Новый Завет) – саҥа сөбүлэһии, дуогабар, сойуустаһыы. Таҥара дьону кытта саҥа сөбүлэһии түһэрсиэхтээҕин туһунан пророктар Эргэ Кэс Тыл кинигэлэригэр эрдэттэн өтө көрөн эппиттэр. Иисус Христос сиргэ олорон ааспыт олоҕо, үөрэппит үөрэҕэ, киһи аймах буруйун-аньыытын боруостаан кириэскэ өлүүтэ, килбиэннээх тиллиитэ барыта Таҥара киһи аймаҕы кытта оҥорсубут саҥа сөбүлэһиитэ буолбута. Саҥа Кэс Тыл былыргы грек тылынан суруллубут 27 кинигэлээх.

Сибэтиэйдэр – Саҥа Кэс Тылга: Таҥара дьоно, христианнар.

Синагога – еврейдэр Таҥараҕа үҥэр, Сокуону үөрэтэр, мунньахтыыр, дьыалаларын-куолуларын быһаарсар дьиэлэрэ.

Синедрион (евр. санхедрин, грек. сүнедрион) – еврей норуотун Рим саба баттыыр былааһыттан харыстыыр соруктаах, итэҕэл, быраап, суут дьыалатын быһаарар үрдүкү дьаһал тэрилтэтэ. Синедрион 71 чилиэннээҕэ (аҕабыыттар, аҕа баһылыктар, сокуонньуттар, фарисейдар, саддукейдар). Салайааччылара архиерей этэ.

Скиния, Туоһулааһын Скинията (грек.) – еврейдэр Синай кураайы куйаарын устун көһө сылдьар кэмнэригэр Таҥараҕа үҥэргэ анаан оҥостуммут баай-талым көстүүлээх сүүнэ улахан балааккалара (устата 14 м, туората 4 м, үрдүгэ 5 м). Иһигэр кэс тыл хоппото ууруллара.

Смоковница – Палестинаҕа дэлэйдик үүнэр кэтит сэбирдэхтээх минньигэс отонноох мас.

Сокуон (Моисей Сокуона, грек. номос, нууч. закон) – Таҥара Синай хайатын үрдүгэр Моисейга биэрбит сокуоннара (Уон Кэриэһэ) уонна киһи олоҕун бары өрүттэригэр сыһыаннаах ыйыылара-кэрдиилэрэ. Кинини кытта сөбүлэһии түһэрсибит Израиль норуота бу кэриэстэри халбаҥнаабакка тутуһуохтааҕа. Еврейдэр атын омуктары «Сокуона суохтар» диэн ааттыыллара. Библия маҥнайгы биэс кинигэтэ эмиэ «Сокуон» диэн ааттанар. Бу кинигэлэргэ Таҥара норуокка Моисейынан бэрдэрбит кэриэстэрэ, ыйыылара-кэрдиилэрэ киирбиттэр. Еврей Библиятын кинигэлэрин барыларын түмэн «Сокуон уонна Пророктар» диэн ааттыыллара.

Сокуонньуттар (грек. грамматэус, нууч. книжник, законник) – Суруйуулары, чуолаан Моисей Сокуонун, дириҥник ырытан чинчийэр үөрэхтээх дьон; үксүлэрэ фарисейдар этилэр.

Субуота (евр. шаббат, грек. саббатон) – сынньалаҥ. Еврей халандаарыгар нэдиэлэ сэттис күнэ. Бу Таҥараҕа анаммыт ытык күҥҥэ ханнык да үлэ көҥүллэммэт. Субуота сынньалаҥа бээтинсэ киэһэ күн киирбитин кэннэ, маҥнайгы үс сулус таҕыстаҕына, саҕаланара.

Таҥара Дьиэтэ (грек. хиэрос, наон, нууч. храм) – иудейдар Таҥараҕа сүгүрүйэр, сулууспалыыр, сиэртибэ биэрэр Храмнара, кинилэр норуот быһыытынан сомоҕолоһууларын бэлиэтэ. Таҥара Дьиэтэ Иерусалимҥа эрэ баара. Кини Сибэтиэйтэн Сибэтиэй хоһугар архиерей эрэ сылга биирдэ киирэн, бэйэтин уонна Израиль дьонун буруйун-аньыытын иһин сиэртибэ биэрэрэ. Айыы Тойон Иисус Христос өтө көрөн эппитин курдук, б. э. бастакы үйэтин 70 сылыгар римляннар Таҥара Дьиэтин төрдүттэн урусхаллаабыттар.

Таҥара Дьиэтин Ырааһырдыы бырааһынньыга (евр. Ханука) – Сирия баһылыга IV Антиох Епифан Таҥара Дьиэтин үс сыл устата тэпсибитин-киртиппитин кэннэ, б. э. иннинээҕи 164 с. хат ырааһырдан, сибэтии гынан, Таҥараҕа анаабыттарын бэлиэтиир иудей бырааһынньыга.

Фарисейдар (евр. перушим) – былыргы Иудея олоҕор улахан сабыдыаллаах религиознай бөлөх. Кинилэр Моисей Сокуонун, сиэри-туому, үгэстэри эҥкилэ суох тутуһарга дьулуһаллара, норуоттан эмиэ ону ирдииллэрэ, Аанньаллар, абааһылар баалларын, өлбүттэр кэнэҕэс тиллиэхтээхтэрин итэҕэйэллэрэ.

Хоруоп – Палестинаҕа өлбүт дьону хайа куоҥхалайдарыгар эбэтэр очуос таастарга хаһыллан оҥоһуллубут улахан хаспахтарга – склептэргэ харайаллара. Бокуонньугу үчүгэй сыттаах арыынан оҕунуохтаан баран, таҥаска суулууллара уонна истиэнэни кыйа турар таас ыскаамыйаҕа уураллара. Киһи төҥкөйөн эрэ баран киирэр намыһах ааннарын, кыыл, көтөр буулаабатын диэн, улахан сымара таастарынан бүөлэтэллэрэ. Ардыгар хаспах таһыгар кыракый сад үүннэрэллэрэ.

Эргэ Кэс Тыл (грек. Палайа Диатэкэ, нууч. Ветхий Завет) – Таҥара Израиль норуотун кытта Синай хайатыгар оҥорсубут сөбүлэһиитэ. Бу сөбүлэһии быһыытынан Таҥара дьону кытта ураты сыһыаҥҥа киирэр, кинилэри өрүүтүн араҥаччылыах буолар, оттон дьон Кини этэр кэс тылын толоруохтаахтар.

Карталар (Саҥа Кэс Тыл)

Карталар (Саҥа Кэс Тыл)

1. Иисусхристос Кэминээҕи Палестина

2. Иисусхристос Кэминээҕи Иерусалим

3. Иисусхристос Кэминээҕи Иерусалим Таҥаратын Дьиэтин Былаана

4. Былыргы Илин Дойдулар

5. Иисус Христос кэминээҕи Рим империята

6. Павел Апостол миссионердыыр бастакы айана

7. Павел Апостол миссионердыыр иккис айана

8. Павел Апостол миссионердыыр үҺүс айана

9. Павел Апостол миссионердыыр төрдүс айана (Римҥе барыыта)

Иисусхристос Кэминээҕи Палестина

Иисусхристос Кэминээҕи Палестина

Иисусхристос Кэминээҕи Иерусалим

Иисусхристос Кэминээҕи Иерусалим

Иисусхристос Кэминээҕи Иерусалим Таҥаратын Дьиэтин Былаана

Иисусхристос Кэминээҕи Иерусалим Таҥаратын Дьиэтин Былаана

Былыргы Илин Дойдулар

Былыргы Илин Дойдулар

Иисус Христос кэминээҕи Рим империята

Иисус Христос кэминээҕи Рим империята

Павел Апостол миссионердыыр бастакы айана

Павел Апостол миссионердыыр бастакы айана

Павел Апостол миссионердыыр иккис айана

Павел Апостол миссионердыыр иккис айана

Павел Апостол миссионердыыр үҺүс айана

Павел Апостол миссионердыыр үҺүс айана

Павел Апостол миссионердыыр төрдүс айана (Римҥе барыыта)

Павел Апостол миссионердыыр төрдүс айана (Римҥе барыыта)

Библияҕа ахтыллар сирдэр-дойдулар фотографиялара

Библияҕа ахтыллар сирдэр-дойдулар фотографиялара

1. Иерусалим. Елеон Хайатыттан Көстөр Сир

2. Иерусалим Уонна Елеон Хайата

3. Синай Хайата

4. Туустаах

5. Фавор Хайата

6. Назарет

7. Вифлеем

8. Нордан

9. Капернаум

10. Галилея Каната

11. Иудеяттан Самарияҕа Барар Суол

12. Геннисарет Куөлэ

13. Вифания

14. Рим Колизейа

Иерусалим. Елеон Хайатыттан Көстөр Сир

Иерусалим. Елеон Хайатыттан Көстөр Сир

Иерусалим Уонна Елеон Хайата

Иерусалим Уонна Елеон Хайата

Синай Хайата

Синай Хайата

Туустаах

Туустаах

Фавор Хайата

Фавор Хайата

Назарет

Назарет

Вифлеем

Вифлеем

Нордан

Нордан

Капернаум

Капернаум

Галилея Каната

Галилея Каната

Иудеяттан Самарияҕа Барар Суол

Иудеяттан Самарияҕа Барар Суол

Геннисарет Куөлэ

Геннисарет Куөлэ

Вифания

Вифания

Рим Колизейа

Рим Колизейа

ЭРГЭ КЭС ТЫЛТАН ЦИТАТАЛАР ЫЙЫННЬЫКТАРА

ЭРГЭ КЭС ТЫЛТАН ЦИТАТАЛАР ЫЙЫННЬЫКТАРА

Мф 1:23 Ис 7:14; 8:8. 2:6 Мих 5:2. 2:15 Ос 11:1. 2:18 Иер 31:15. 3:3 Ис 40:3. 4:4 Втор 8:3. 4:6 Пс 90:11-12. 4:7 Втор 6:16. 4:10 Втор 6:13. 4:16 Ис 9:1-2. 5:21 Исх 20:13. 5:27 Исх 20:14. 5:31 Втор 24:1. 5:33 Лев 19:12; Числ 30:3. 5:38 Исх 21:24; Лев 24:19-20. 5:43 Лев 19:18. 8:17 Ис 53:4. 9:13 Ос 6:6. 10:36 Мих 7:6. 11:10 Мал 3:1. 11:14 Мал 4:5-6. 12:7 Ос 6:6. 12:21 Ис 42:1-4. 12:40 Иона 2:1. 13:15 Ис 6:9-10. 13:35 Пс 77:2. 15:4 Исх 20:12; 21:17. 15:9 Ис 29:13. 18:16 Втор 19:15. 19:4 Быт 1:27; 5:2. 19:5 Быт 2:24. 19:19 Исх 20:12-16; Лев 19:18. 21:5 Ис 62:11; Зах 9:9. 21:9 Пс 117:26. 21:13 Ис 56:7. 21:16 Пс 8:3. 21:42 Пс 117:22-23. 22:24 Втор 25:5. 22:32 Исх 3:6. 22:37 Втор 6:5. 22:39 Лев 19:18. 22:44 Пс 109:1. 23:39 Пс 117:26. 24:15 Дан 12:11. 24:29 Ис 13:9-10; 34:4. 24:30 Дан 7:13. 26:15 Зах 11:12. 26:31 Зах 13:7. 26:64 Пс 109:1; Дан 7:13. 27:10 Зах 11:12-13; Иер 19:1-13; 32:6-9. 27:34 Пс 68:22. 27:46 Пс 21:2.

Мк 1:3 Мал 3:1; Ис 40:3. 4:12 Ис 6:9-10. 7:7 Ис 29:13. 7:10 Исх 20:12; 21-17. 10:4 Втор 24:1. 10:6 Быт 1:27; 5:2. 10:8 Быт 1:27; 2:24. 10:19 Исх 20:12-16; Втор 5:16-20. 11:10 Пс 117:25-26. 11:17 Ис 56:7. 12:11 Пс 117:22-23. 12:19 Втор 25:5. 12:26 Исх 3:6. 12:30 Втор 6:5. 12:31 Лев 19:18. 12:36 Пс 109:1. 13:25 Ис 13:10; 34:4. 13:26 Дан 7:13. 14:27 Зах 13:7. 14:62 Пс 109:1; Дан 7:13. 15:34 Пс 21:2.

Лк 2:23 Исх 13:2. 2:24 Лев 12:8. 3:6 Ис 40:3-5. 4:4 Втор 8:3. 4:8 Втор 6:13. 4:11 Пс 90:11-12. 4:19 Ис 61:1-2. 6:4 1 Цар 21:2-7. 7:27 Мал 3:1. 8:10 Ис 6:9-10. 10:27 Втор 6:5; Лев 19:18. 13:35 Пс 117:26. 18:20 Исх 20:12-16. 19:38 Пс 117:26. 19:46 Ис 56:7. 20:17 Пс 117:22. 20:37 Исх 3:6. 20:43 Пс 109:1. 21:27 Дан 7:13. 22:37 Ис 53:12. 22:69 Пс 109:1. 23:30 Ос 10:8. 23:46 Пс 30:6.

Ин 2:17 Пс 68:10. 6:31 Пс 77:24; 104:40. 6:45 Ис 54:13. 7:38 Притч 18:4; Ис 12:3; 58:11; Иез 47:1; Зах 14:8. 10:34 Пс 81:6. 12:13 Пс 117:25-26. 15:25 Пс 34:19; 68:5. 19:24 Пс 21:19. 19:36 Исх 12:46. 19:37 Зах 12:10.

Апос 1:20 Пс 68:26. 1:20 Пс 108:8. 2:21 Иоиль 2:28-32. 2:30 Пс 131:11. 2:31 Пс 15:10. 2:35 Пс 109:1. 4:11 Пс 117:22. 4:26 Пс 2:1-2. 7:5 Быт 17:8. 7:7 Быт 15:13-14; Исх 3:12. 7:18 Исх 1:8. 7:28 Исх 2:13-14. 7:30 Исх 3:2. 7:32 Исх 3:6. 7:34 Исх 3:5-10. 7:40 Исх 32:4, 23. 7:43 Ам 5:25-27. 7:50 Ис 66:1-2. 8:33 Ис 53:7-8. 13:22 Пс 88:21; 1 Цар 13:14. 13:34 Ис 55:3. 13:35 Пс 15:10. 13:41 Авв 1:5. 13:47 Ис 49:6. 15:17 Ам 9:11-12. 23:5 Исх 22:28. 28:27 Ис 6:9-10.

Иак 2:8 Лев 19:18. 2:11 Исх 20:13-14; Втор 5:17-18. 2:23 Быт 15:6. 4:6 Притч 3:34.

1 Петр 1:16 Лев 11:44; 19:2. 1:25 Ис 40:6-8. 2:6 Ис 28:16. 2:7 Пс 117:22. 2:8 Ис 8:14. 2:9 Исх 19:6; Ис 43:20-21. 2:22 Ис 53:9. 3:10 Пс 33:13-17. 4:8 Притч 10:12. 4:18 Притч 11:31. 5:5 Притч 3:34.

2 Петр 2:22 Притч 26:11.

Рим 2:24 Ис 52:5; Иез 36:20. 3:12 Пс 13:1-3. 3:13 Пс 5:10; Пс 139:4. 3:14 Пс 9:28. 3:15 Притч 1:16. 3:17 Ис 59:7-8. 3:18 Пс 35:2. 4:3 Быт 15:6. 4:8 Быт 15:5. 4:17 Быт 17:5. 4:18 Быт 15:5. 7:7 Исх 20:17. 8:36 Пс 43:22. 9:7 Быт 21:12. 9:9 Быт 18:10, 14. 9:12 Быт 25:23. 9:13 Мал 1:2-3. 9:15 Исх 33:19. 9:17 Исх 9:16. 9:20 Ис 29:16; 45:9. 9:25 Ос 2:23. 9:26 Ос 1:10. 9:28 Ис 10:22-23. 9:29 Ис 1:9. 9:33 Ис 8:14; 28:16. 10:5 Лев 18:5. 10:7 Втор 30:12-13. 10:8 Втор 30:14. 10:11 Ис 28:16. 10:13 Иоиль 2:32. 10:15 Ис 52:7. 10:16 Ис 53:1. 10:18 Пс 18:5. 10:19 Втор 32:21. 10:20 Ис 65:1. 10:21 Ис 65:2. 11:3 3 Цар 19:18. 11:4 3 Цар 19:18. 11:8 Ис 29:10; Втор 29:4. 11:10 Пс 68:23-24. 11:27 Ис 59:20-21; 27:9. 11:34 Ис 40:13; Иер 23:18. 11:35 Иов 41:3. 12:9 Втор 32:35. 12:20 Притч 25:21-22. 13:9 Исх 20:13-17; Лев 19:18. 14:11 Ис 49:18; 45:23. 15:3 Пс 68:9. 15:9 Пс 17:50. 15:10 Втор 32:43. 15:11 Пс 116:1. 15:12 Ис 11:10. 15:21 Ис 52:15.

1 Кор 1:19 Ис 29:14. 1:31 Иер 9:24. 2:16 Ис 40:13. 3:19 Иов 5:13. 3:20 Пс 93:11. 10:7 Исх 32:6. 10:26 Пс 23:1. 14:21 Ис 28:11-12. 15:27 Пс 8:7. 15:32 Ис 22:13. 15:54 Ис 25:8 15:55 Ос 13:14.

2 Кор 4:13 Пс 115:1. 6:2 Ис 49:8. 6:16 Лев 26:11-12. 6:17 Ис 52:11. 9:9 Пс 111:9. 10:17 Иер 9:23-24. 13:1 Втор 19:15.

Гал 3:6 Быт 15:6. 3:10 Втор 27:26. 3:11 Авв 2:4. 3:12 Лев 18:5. 3:13 Втор 21:23. 3:16 Быт 13:15; 24:7. 4:27 Ис 54:1. 4:30 Быт 21:10.

Еф 4:8 Пс 67:19. 4:25 Зах 8:16. 4:26 Пс 4:5. 5:31 Быт 2:24. 6:3 Исх 20:12.

1 Тим 5:18 Втор 25:4.

2 Тим 2:19 Числ 16:5, 26; Наум 1:7.

Евр 1:5 Пс 2:7; 2 Цар 7:14; 1 Пар 17:13. 1:6 Пс 96:7. 1:7 Пс 103:4. 1:9 Пс 44:7-8. 1:12 Пс 101:26-28. 1:13 Пс 109:1. 2:8 Пс 8:5-7. 2:12 Пс 21:23. 2:13 Пс 15:1; Ис 8:18. 3:11, 15 Пс 94:7-11. 4:3, 5 Пс 94:11. 4:4 Быт 2:2. 5:5 Пс 2:7. 5:6 Пс 109:4. 6:14 Быт 22:17. 7:2 Быт 14:17-20. 7:17, 21 Пс 109:4. 8:5 Исх 25:40. 8:12 Иер 31:31-34. 10:7-9 Пс 39:7-9. 10:17 Иер 31:33-34. 10:30 Втор 32:35-36; Пс 134:14. 10:38 Ис 26:20; Авв 2:3-4. 11:5 Быт 5:24. 11:21 Быт 47:31. 12:6 Притч 3:11-12. 12:20 Исх 19:13. 12:21 Втор 9:19. 12:26 Агг 2:6. 13:5 Втор 31:6. 13:6 Пс 117:6-7.

Арыл 2:27-28 Пс 2:8-9.

Table of Contents

Саҥа Кэс Тыл: Галатия христианнарыгар

Саҥа Кэс Тыл

- Аан тыл

- Библия кинигэлэрин кылгатыллыбыт ааттара

- Галатия христианнарыгар

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6

Тыллары быһаарыы (Саҥа Кэс Тыл)

- Авва
- Авраам
- Аҕа баһылыктар
- Аҕабыыт
- Аллилуйя
- Аминь
- Апостол
- Араҥ ыарыы
- Архиерей
- Асия
- Бараан Оҕото
- Биэс уонус күн бырааһынньыга
- Быһыы, быһыллыы
- Быыһааччы
- Вавилон
- Веельзевул
- Галилея муората
- Геенна
- Голгофа
- Давид
- Давид Уола
- Динарий
- Евангелие
- Илгэлээх үтүө
- Исайя
- Киһи Уола
- Кириэскэ тиирии
- Кураайы куйаар
- Кэс тыл хоппото
- Левиттэр
- Легион
- Маанна
- Моисей
- Осанна
- Отуу бырааһынньыга
- Паасха
- Понтий Пилат
- Пророк
- Равви, Раввуни
- Саддукейдар
- Самария олохтоохторо
- Саҥа Кэс Тыл
- Сибэтиэйдэр
- Синагога
- Синедрион
- Скиния, Туоһулааһын Скинията
- Смоковница
- Сокуон
- Сокуонньуттар
- Субуота
- Таҥара Дьиэтэ
- Таҥара Дьиэтин Ырааһырдыы бырааһынньыга
- Фарисейдар
- Хоруоп
- Эргэ Кэс Тыл

Карталар (Саҥа Кэс Тыл)

- Иисусхристос Кэминээҕи Палестина

- Иисусхристос Кэминээҕи Иерусалим

- Иисусхристос Кэминээҕи Иерусалим Таҥаратын Дьиэтин Былаана

- Былыргы Илин Дойдулар
- Иисус Христос кэминээҕи Рим империята
- Павел Апостол миссионердыыр бастакы айана
- Павел Апостол миссионердыыр иккис айана
- Павел Апостол миссионердыыр үҺүс айана

- Павел Апостол миссионердыыр төрдүс айана (Римҥе барыыта)

Библияҕа ахтыллар сирдэр-дойдулар фотографиялара

- Иерусалим. Елеон Хайатыттан Көстөр Сир
- Иерусалим Уонна Елеон Хайата
- Синай Хайата
- Туустаах
- Фавор Хайата
- Назарет
- Вифлеем
- Нордан
- Капернаум
- Галилея Каната
- Иудеяттан Самарияҕа Барар Суол
- Геннисарет Куөлэ
- Вифания
- Рим Колизейа

ЭРГЭ КЭС ТЫЛТАН ЦИТАТАЛАР ЫЙЫННЬЫКТАРА